Πέμπτη 26 Μαρτίου 2026

Ποιον αποκάλεσε "χριστό" ο Ησαϊας;

    Στην Παλαιά Διαθήκη, στο κεφάλαιο 45 του "Δευτεροησαϊα"*, στίχους 1-3 και 13, ο προφήτης ακούει το θεό να απευθύνεται στον βασιλιά των Περσών Κύρο Β΄τον Μεγάλο και να τον ονομάζει "χριστό", δηλ. βασιλιά που χρίστηκε από τον ίδιο τον Γιαχβέ. Γράφει συγκεκριμένα: "Αυτά λέει ο κύριος ο θεός στον χριστό μου Κύρο, που κραταίωσα (ισχυροποίησα) το δεξί του χέρι, ώστε να υποταχθούν μπροστά του έθνη, και τη δύναμη των βασιλέων θα συντρίψω, θ' ανοίξω θύρες μπροστά του και δεν θα μείνουν πόλεις κλειστές."   Ο ύμνος στον Κύρο συνεχίζεται με θεϊκές υποσχέσεις προς αυτόν: "εγώ μπροστά σου θα βαδίσω και θα εξομαλύνω όρη. Θύρες χάλκινες θα συντρίψω και μοχλούς σιδερένιους θα σπάσω. Και θ' ανοίξω να σου δώσω θησαυρούς σκοτεινούς, απόκρυφους και αόρατους, για να γνωρίσεις ότι εγώ είμαι ο κύριος ο θεός σου που σε καλώ με το όνομά σου, ο θεός του Ισραήλ."       Οι στίχοι φανερώνουν το θαυμασμό και την ευγνωμοσύνη των Εβραίων στον Κύρο που το 538 π.Χ. τους απελευθέρωσε από τη Βαβυλώνια αιχμαλωσία και χρηματοδότησε την ανέγερση του δεύτερου ναού*, γεγονός που παρουσιάζεται ως προφητεία στο στίχο 13: "εγώ ανέδειξα αυτόν (τον Κύρο) βασιλιά δίκαιο και όλες οι πράξεις του είναι σωστές. Αυτός θα οικοδομήσει την πόλη μου (Ιερουσαλήμ) και θα επαναφέρει τους αιχμαλώτους χωρίς λύτρα ούτε δώρα εξαγοράς, είπε ο κύριος σαβαώθ". Στην εποχή μας μίσος άσπονδο χωρίζει τον ευεργετημένο λαό από τους απογόνους του ευεργέτη του. Μάλλον η αρχαία ευεργεσία λησμονήθηκε και ο Γιαχβέ άλλαξε διαθέσεις απέναντι στους απογόνους του χριστού του Κύρου και βάλθηκε να τους εξοντώσει.

*Έχει διαπιστωθεί ότι το βιβλίο των προφητειών του Ησαϊα είναι γραμμένο από 3 τουλάχιστον συγγραφείς. Ο πρώτος έζησε τον 8ο αιώνα π.Χ., ο 2ος γύρω στον 6ο ή 5ο αιώνα και ο 3ος τον 4ο ή 3ο αιώνα.

*Ο πρώτος ναός του Σολομώντα οικοδομήθηκε το 10ο αιώνα π.Χ. και καταστράφηκε από τον Ναβουχοδονόσορα το 586 π.Χ. Ο δεύτερος ναός χτίστηκε μεταξύ 516 π.Χ. ως 70 μ.Χ.  μετά από διάταγμα του Κύρου του Μεγάλου. 

Τετάρτη 11 Μαρτίου 2026

Η ΚΟΛΑΣΗ ΕΙΝΑΙ ΟΙ ΑΛΛΟΙ;

   Ο Σαρτρ στο έργο του "Κεκλεισμένων των θυρών" (1944) καταλήγει στο συμπέρασμα ότι "η κόλαση είναι οι άλλοι", έχοντας περιγράψει την αδυναμία συνύπαρξης τριών νεκρών αμαρτωλών  (ενός άντρα και δύο γυναικών) κλειδωμένων μέσα στο ίδιο δωμάτιο για πάντα. Ο εγωισμός, η φιλαυτία, η έλλειψη ανεκτικότητας και η κακία του καθενός εμποδίζει τη συνεργασία και την αλληλοκατανόηση, μέχρι που η κατάσταση γίνεται αφόρητη τόσο, που, αν μπορούσαν, θα είχαν αλληλοεξοντωθεί. Και ενώ αρχικά προσδοκούσαν ότι θ' αντιμετώπιζαν την κόλαση που περιγράφεται από τη χριστιανική λογοτεχνία και περιλαμβάνει σωματικά βασανιστήρια, βρίσκονται αντιμέτωποι με ψυχικό βασανισμό, που προέρχεται από την αντιμετώπιση των άλλων, χωρίς ελπίδα διαφυγής.

Είναι αλήθεια ότι η χριστιανική Εκκλησία χρησιμοποίησε την κόλαση ως εργαλείο πειθούς βασισμένη στην εικόνα του κάτω κόσμου των προχριστιανικών μύθων και μάλιστα των ελληνικών, του Άδη, του Τάρταρου, του Πυριφλεγέθοντα ποταμού και των βασάνων των αμαρτωλών στον υποχθόνιο κόσμο. Αυτά τα βασανιστήρια τα αναπαράστησαν αγιογράφοι σε τοίχους ναών και λογοτέχνες όπως ο Δάντης στο ποίημά του για την Κόλαση. Τα ευαγγέλια συμφωνούν με αυτήν την ιδέα εφόσον τοποθετούν ένα "χάσμα μέγα" μεταξύ παραδείσου και κόλασης (παραβολή πλούσιου και Λαζάρου) και περιγράφουν την κόλαση ως τόπο των αιωνίων βασάνων, όπου καίει το άσβεστον πυρ, κυριαρχεί το σκότος το εξώτερον, καραδοκεί ο σκώληξ ο ακοίμητος και βασιλεύει ο διάβολος με τους τερατώδεις αγγέλους του. Τα σωματικά μαρτύρια επιβάλλονταν και από τους νόμους παλαιότερων εποχών, γι αυτό και το δόγμα της ανάστασης των νεκρών θέλει να τιμωρούνται οι αμαρτωλοί με το ίδιο σώμα που διέπραξε την αμαρτία.

Όμως η αιώνια σωματική τιμωρία δεν συμφωνεί με την παναγαθότητα και δικαιοσύνη του θεού και του προσδίδει εκδικητικότητα και βαρβαρότητα, γι αυτό η εικόνα έπρεπε να εξευγενιστεί και ν' αποκτήσει καινούρια σημασία. 

Η σύγχρονη ορθόδοξη χριστιανική θεωρία για την κόλαση αναλύεται από τον Γ. Μεταλληνό σε άρθρο του που έχει αναρτηθεί στην ιστοσελίδα της ΟΟΔΕ και δίνει στην κόλαση και στον παράδεισο καθαρά πνευματική διάσταση, Πρόκειται, λέει για την ίδια κατάσταση που βιώνεται διαφορετικά, ανάλογα με την ψυχοσύνθεση του ανθρώπου. Ο καλός άνθρωπος βλέπει τον θεό σαν φως που φωτίζει (παράδεισο) και ο κακός σαν φωτιά που καίει (κόλαση). 

Και ο Ντοστογιέφσκι κλίνει προς αυτή τη σημασία λέγοντας ότι κόλαση είναι η απουσία αγάπης (Αδελφοί Καραμάζοβ) και εννοείται ότι ο θεός είναι η προσωποποίηση της αγάπης.

Γι αυτό οι κολασμένοι του Σαρτρ, επειδή δεν αισθάνονται αληθινή αγάπη για τους άλλους, μετατρέπονται σε κόλαση γι αυτούς μην μπορώντας να επικοινωνήσουν και να συνεργαστούν.

Αυτή

Σάββατο 7 Μαρτίου 2026

 "ΧΩΡΙΣ ΘΕΟ ΟΛΑ ΕΠΙΤΡΕΠΟΝΤΑΙ";

Ο Ντοστογιέφσκι στο διήγημά του "Αδελφοί Καραμάζοβ" έθεσε το ερώτημα, αν χωρίς θεό όλα επιτρέπονται, εννοώντας ότι ο φόβος του θεού είναι αυτός που αποτρέπει τον άνθρωπο από το να πράττει το κακό. Ως Ρώσος ο διάσημος συγγραφέας πίστευε  στον ορθόδοξο χριστιανικό τρισυπόστατο θεό που αποτελείται από τον Γιαχβέ της Παλαιάς Διαθήκης, τον Χριστό της Καινής και το άγιο Πνεύμα. 

Ο Γιαχβέ της Παλαιάς Διαθήκης είναι ένας σκληρός και εκδικητικός θεός που παρακινούσε τον εκλεκτό λαό του στη διάπραξη γενοκτονιών και σφαγών αμάχων χωρίς να εξαιρεί τα μωρά ακόμη και τα ζώα. Έδινε εντολές πυρπολήσεων χωριών και δασών και καταπάτησης ξένων περιουσιών. Νομοθετούσε το λιθοβολισμό ανδρών και γυναικών για ασήμαντες αφορμές και προέτρεπε σε  πράξεις  τις οποίες η περί δικαίου αίσθηση ενός φυσιολογικού ανθρώπου καταδικάζει. 

Ο χριστιανικός θεός επιτρέπει την κακοποίηση και εξόντωση των ανθρώπων που ονομάζει αιρετικούς, την καύση των βιβλίων που διαφωνούν με τα δόγματά του, την καταστροφή αρχαίων έργων τέχνης, τον βίαιο εκχριστιανισμό λαών, τους ιερούς πολέμους, την ψυχολογική και σωματική καταπίεση...

Η πίστη λοιπόν σε παρόμοιους θεούς δεν μπορεί να σταματήσει την εγκληματικότητα, γι αυτό και με θεό και χωρίς θεό όλα τα εγκλήματα μπορεί να διαπραχθούν από τον άνθρωπο είτε είναι πάπας ή οποιοσδήποτε κληρικός ή λαϊκός είτε είναι άπιστος, εφόσον ο άνθρωπος δεν έχει μέσα του υγιή συνείδηση, είναι δηλαδή ασυνείδητος. Η έλλειψη συνείδησης και ενσυναίσθησης κάνει τους ανθρώπους επιρρεπείς σε κακουργηματικές πράξεις.

Ο έμφυτος ηθικός νόμος, η υγιής συνείδηση και η ενσυναίσθηση κάνουν τους ανθρώπους συμπονετικούς και ευεργετικούς στο περιβάλλον τους  (ανθρώπους, ζώα και φυτά). Όπως λέει και ο Παύλος: "έθνη τα μη νόμον έχοντα φύσει τα του νόμου ποιεί ... συμμαρτυρούσης αυτών της συνειδήσεως  και μεταξύ αλλήλων των λογισμών κατηγορούντων ή και απολογουμένων..."(Προς Ρωμαίους 2:15). 

Δεν χρειάζεται λοιπόν ο φόβος του θεού για να συγκρατήσει τον ενσυνείδητο άνθρωπο από τη διάπραξη κακουργημάτων, αφού άλλωστε η ιστορία απέδειξε ότι ιεροί πόλεμοι και πολλές αποτρόπαιες πράξεις έγιναν στο όνομα κάποιου θεού και της διάδοσης της θρησκείας του. Έτσι μπορούμε να πούμε ότι δεν ισχύει ότι "χωρίς θεό όλα επιτρέπονται" αλλά ότι ο θεός επιτρέπει τα πάντα, ακόμα και εγκλήματα, τα οποία τελικά ξεπλένει και συγχωρεί, εφόσον "ο σκοπός αγιάζει τα μέσα".